Jerozolima

Mapa Jerozolimy w formacie PDF/

Święte miasto Jerozolima, które ma już ponad 3 tysiące lat, jest największą atrakcją regionu, jednym z najstarszych miast świata i „stolicą trzech religii”. Starożytna stolica Izraela, miasto, które za czasów króla Dawida nazywało się Jebus, jest fantastyczną mieszanką zabytków historii, kultury i narodowości. Ilość atrakcji jest tu wręcz ogromna, dlatego trzeba na to wyjątkowe miasto poświęcić więcej czasu.

Jerozolima 12

Miasto jest okrążone górami, więc poznawanie jego historii najlepiej zacząć od punktu widokowego na Górze Oliwnej (793 m n.p.m.). Za rzeką Cedron widoczne są stare mury obronne, a za nimi kopuły świątyń, szpice minaretów, dachy Starego Miasta… W północno zachodniej części Starego Miasta rozciąga się Dzielnica Chrześcijańska, w której znajduje się największa świętość całego świata chrześcijańskiego – Bazylika Grobu Świętego (konsekrowana w 1149 roku; wielokrotnie niszczona i odbudowywana) z niewielką kaplicą (edykułą Grobu; budowla w obecnej postaci pochodzi z 1810). Wspaniały Kościół Zmartwychwstania (to nazwa używane w wielu językach dla Bazyliki Grobu Świętego), to miejsce gdzie nie tylko znajduje się Grób, ale także przechowywany jest fragment korony cierniowej Chrystusa i pozostałościami kamieniołomów z czasów Pierwszej Świątyni (Wzgórze Golgota było pozostałością po kamieniołomie). Przy świątyni znajdują się też protestancki kościół Zbawiciela, hospicjum Aleksandrowskie wraz z cerkwią św. Aleksandra Newskiego, grecka cerkiew św. Heleny, Kamień Namaszczenia i Kaplica Adama. Za jednym z rynków Starego Miasta zlokalizowany jest jeden z najbardziej zwracających uwagę kościołów Jerozolimy – kościół Zbawiciela (Redeemer) (1898) oraz jedna z najstarszych świątyń Jerozolimy – kościół św. Jana Chrzciciela (VIII w n. e.). Naprzeciwko Greckiego patriarchatu znajduje się cerkiew św. św. Konstantyna i Heleny (VI w. n.e.), kilka świątyń i kaplic tworzących majestatyczny grecki monaster. Niedaleko od klasztoru, między Bramami Nową i Jafy, znajduje się budynek patriarchatu łacińskiego dla Jerozolimy, seminarium duchowne i klasztor Najświętszego Zbawiciela.




Za Bramą Lwów, w obrębie Starego Miasta rozciąga się Via Dolorosa (czyli droga cierpienia, droga krzyżowa), po której – zgodnie z biblijnym przekazem – Chrystus kroczył na Golgotę. Wzdłuż całej Drogi Krzyżowej świątynie i posągi przypominają wszystkie etapy drogi Mesjasza. Koniecznie trzeba zobaczyć Ogród Getsemani za Bramą Lwów, gdzie Chrystus został aresztowany, klasztor świętej Anny (matki Dziewicy Maryi), podziemną Sadzawkę Betesda (lub Owczą Sadzawkę), szkołę El-Omari w miejscu twierdzy Antoniego, kaplice Biczowania i Osądzenia, klasztor Sióstr Syjonu, budynek patriarchatu Ormiańskiego, kaplicę świętej Weroniki i świątynię Matki Bożej Bolesnej. Interesujący jest też leżący nieco bardziej na północ grobowiec rodziny Heroda.
Na północ od Via Dolorosa leży Muzułmańska Dzielnica Starego Miasta, do której przylega Wzgórze Świątynne ze świętym dla muzułmanów sanktuarium Kopuła na Skale (688-692), wzniesionym nad świątynią Salomona, w której zgodnie z przekazem, przechowywana jest Arka Przymierza. To najważniejsza świątynia islamu – tu nastąpiło wniebowstąpienie proroka Mahometa. To także jedna z najstarszych zachowanych muzułmańskich budowli świata. Można tu zobaczyć odcisk stopy proroka na skale i trzy włosy z jego brody. Na południe od Kopuły na Skale znajduje się nie mniej ważny meczet Al-Aksa, a także meczety: Kopuła Łańcucha, meczet Proroka i meczet proroka Eliasza.
Na południowy zachód od Har HaMōriyā (Wzgórza Świątynnego) znajduje się Dzielnica Żydowska z unikalnymi historycznymi zabytkami, takimi jak: ruiny wieży wartowniczej starożytnej Jerozolimy – wieża Izraelitów z czasów Pierwszej Świątyni, makieta Pierwszej Świątyni, ruiny Cytadeli Dawida z mieszczącym się w nim Muzeum Historii Jerozolimy, Południowy Mur, Tunel Hasmonejski, Łuk Robinsona, szyb Warrena, Łuk Wilsona, a także szerokie schody, prowadzące do świętego dla każdego Żyda miejsca – Ściany Płaczu (Zachodni Mur). Zgodnie z religijną tradycją żydzi powinni trzy razy w roku przychodzić do Jerozolimskiej świątyni, dlatego jej jedyna pozostałość dawno już stała się celem pielgrzymek – przy niej zawsze można spotkać modlących się żydów, wkładających między kamienie karteczki z prośbami do Boga.

Dolina królów znajduje się na południowy zachód od Wzgórza Świątynnego, między Bazyliką Konania (nazywaną też Kościołem Wszystkich Narodów) i Doliną Gehenny na południu. Główną jej atrakcją jest Miasto Dawida – miejsce gdzie rozpoczęła się budowa Jerozolimy ze czasów króla Dawida. W tym miejscu znajduje się wiele zabytków archeologicznych – Kolumna Absaloma (Grób Absaloma), Grobowiec Benei Hezir, starożytne osiedle Ofel. Nie mniej interesujące są też rejony Jerozolimy leżące poza Starym Miastem. Na placu Safra wznosi się piękny budynek będący siedzibą władz miasta Jerozolimy. Nieco bardziej na zachód znajduje się osiedle Migrasz HaRussim z prawosławną świątynią Świętej Trójcy (1863), sąd pierwszej instancji i Muzeum Więźniów – Działaczy Podziemia w budynku dawnego więzienia brytyjskiego. W tym rejonie znajdują się także Abisyńska cerkiew i monaster św. Józefa. Wzdłuż centralnej ulicy miasta, Jaffo, rozciąga się wiele interesujących miejsc: skwer Dawidka (nazwany tak na cześć dawidki, moździerza, którym Izraelczycy z upodobaniem posługiwali się podczas walk o niepodległość), główny rynek miasta – Mahane Yehuda, jedna z największych sal koncertowych Jerozolimy – Binyenei HaUma (Pałac Narodu), synagoga Zoharei Chama (1906) oraz malowniczy kwartał ortodoksyjnych żydów Mea She’arim.
Na zboczu wzgórza Givat Ram usytuowany jest budynek Knesetu (1966) – rezydencja izraelskiego parlamentu, a także Sąd Naczelny (1922), ogromny kampus uniwersytecki Givat Ram, Akademia języka hebrajskiego, College Ort, amfiteatr, Muzeum Izraela (1965) z Ogrodem Rzeźb i unikalnymi ekspozycjami, monaster Świętego Krzyża (IV w p.n.e), oraz Świątynia Księgi, gdzie przechowywane są zwoje znad Morza Martwego (rękopisy z Qumran), Muzeum Biblijne Izraela i inne. Południowe zbocze wzgórza zajmuje ogród botaniczny.
Na wzgórzu Herzla (Har Herzl) umiejscowiony jest Cmentarz narodowy, gdzie pochowani są wybitni Izraelczycy, a także działa Muzeum Teodora Herzla (Benjamin Ze’eva). U podnóża góry położony jest rejon Ein Kerem, w którym zgodnie z tradycja narodził się Jan Chrzciciel. Obecnie można tu obejrzeć kościoły św. Jana (1674), Nawiedzenia (1955), klasztor Sióstr Syjonu (1860), rosyjski prawosławny monaster żeński (założony w końcu XIX wieku) z cerkwią pod wezwaniem Ikony Matki Bożej Kazańskiej, żeński klasztor katolicki (1910), a także odwiedzić Centrum Muzyczne i niewielką synagogę z witrażami Chagalla. Na wzgórzu Pamięci, na zachód od wzgórza Herzla, znajduje się narodowy instytut pamięci Jad Waszem (Yad Vashem, 1953), poświęcony pamięci ofiar holokaustu. Wokół instytutu rozpościera się park Janusza Korczaka.




Koniecznie trzeba zobaczyć Galerię sztuki, ciekawe muzeum wojsk pancernych w Latrun w Dolinie Ajalon – jedno z najciekawszych muzeów wojennych na świecie, z własnym działem upominkowym. Interesujący jest także Park małp (80 tys. m2) w Kfar Daniel. Obok dworca kolejowego znajduje się teatr Chan w dawnym budynku stajni, szkocki Kościół św. Andrzeja (1927r.), ruiny bizantyjskiej cerkwi i mnóstwo dawnych grobów skalnych z czasów Pierwszej Świątyni. Na wschód od dworca znajduje się wzniesienie Abu Tor (oficjalna nazwa to Givat Chananja), skąd rozciąga się niezwykły widok między innymi na Stare Miasto, Hakeldama (Pole Krwi), grecki monaster św. Onufrego i Kościół Św.Piotra o Pianiu Koguta (in Gallicantu), mogiłę Dawida, Centrum muzyki oraz doliny Gehenny (Dolina Hinnom) i Cedron.
Góra Skopus (826 m n.p.m.) położona jest na zachód od miasta i jest kolejnym fantastycznym punktem widokowym. Znajduje się tu Uniwersytet Hebrajski. Poza Starym Miastem zlokalizowane są też słynna Dolina Cedron z grobowcami z początków naszej ery, kościół św. Magdaleny, monaster Ratisbonne (1874), największa w Jerozolimie Wielka Synagoga (1982) i jedna z największych synagog Izraela – Jeszurun, a także Pałac Salomona, Park Niepodległości, Akademia Muzyczna im. Rubina i wiele innych zabytków historii i kultury.
W mieście jest niewiarygodnie wiele muzeów – Muzeum Rockefellera, Muzeum Biblijnego Izraela, Muzeum instrumentów muzycznych, Muzeum Mandelbauma, Muzeum – Dom Ticho, Muzeum nauk przyrodniczych, Muzeum archeologiczne, Muzeum Ormiańskie, Instytut Sztuki Islamskiej, Muzeum Archeologiczne Wohl’a, Muzeum Podatków, Muzeum Współczesnej Sztuki Społeczno – Politycznej w budynku posterunku strażniczego Turejmana (The Museum on the Seam), Muzeum Islamu na Wzgórzu Świątynnym, Interaktywne Muzeum – studio rzemiosł starożytnych im. Ein-Yael i wiele innych. Nie mniejsze zainteresowanie turystów wzbudza biblijny ogród zoologiczny, park Rabinowicza (Hamifletzet ) z ogromnym posągiem „Potwór”, dziecięcy teatr „Pociąg” i Park Dzwonu Wolości (Gan Pa’amon HaDror).
Na bulwarze Ben Yehuda, w centrum miasta, gdzie kipi życie, znajduje się wiele kawiarni i restauracji. W osiedlu Migrasz HaRussim, w samym sercu miasta powstało mnóstwo pubów, a rejon osiedla Talpiot uważany jest za dyskotekowy. Ulice Nahalat – Shiva i Joel Salomon uważane są za młodzieżowe, a w rejonie Dziedzińca Feingold (Feingold Courtyard) znajdują się najlepsze jerozolimskie restauracje. W okresie lipca – sierpnia miejscowe restauracje w każdy wtorek wieczorem organizują kulinarny mini festiwal pod gołym niebem. W ciągu ostatnich lat wyraźnie przebudziło się nocne życie miasta.

 

Share This